EN Giriş Ön teşhis görüşmesi
Bordro ve SGK

Engelli çalıştırma zorunluluğu: yüzde 3 kuralı ve cezası

50 ve üzeri işçisi olan özel sektör işyeri %3 engelli çalıştırır. 2026'da eksik her kişi için aylık 37.748 TL ceza; işveren primi Hazineden karşılanır.

Merve Özinan 5 dakikalık okuma
Engelli çalıştırma zorunluluğu: yüzde 3 kuralı ve cezası

Kısa cevap: 4857 sayılı İş Kanunu md.30'a göre aynı il sınırları içinde 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri, işçi sayısının %3'ü oranında engelli işçi çalıştırmak zorundadır; kamuda oran %4 engelli ve %2 eski hükümlüdür. 2026'da çalıştırılmayan her engelli için, çalıştırılmayan her ay 37.748 TL idari para cezası uygulanır. Kontenjan kapsamında çalıştırılan engelli işçinin SGK işveren hissesinin tamamı, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden Hazinece karşılanır; bu tutar 2026'da aylık 7.184,03 TL'dir.

Engelli çalıştırma yükümlülüğü, büyüyen KOBİ'lerin en geç fark ettiği yükümlülüklerden biridir. İşyeri 45 kişiden 52 kişiye çıktığında kimse bir eşiği geçtiğini düşünmez; konu genellikle ilk iş müfettişi denetiminde ya da bir şube açılıp il içindeki toplam işçi sayısı hesaplandığında gündeme gelir.

Bu yazıda yükümlülüğün kimleri kapsadığını, sayının nasıl hesaplandığını, 2026 ceza tutarını ve engelli çalıştırmanın işverene gerçek maliyetini anlatıyoruz.

Engelli çalıştırma zorunluluğu kimleri kapsar?

  • Eşik: 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerleri.
  • Sayım: İşverenin aynı il sınırları içindeki işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı esas alınır. İstanbul'da 30, yine İstanbul'daki ikinci şubede 25 işçisi olan bir şirket 55 işçiyle yükümlüdür; şubelerden biri Kocaeli'deyse iki il ayrı değerlendirilir.
  • Oran: Özel sektörde %3 engelli. Kamu işyerlerinde %4 engelli ve %2 eski hükümlü.
  • Temin: İşveren, çalıştıracağı engelli işçileri meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde istihdam eder ve İŞKUR aracılığıyla sağlayabilir.

Yükümlülük işçi sayısına bağlı olduğu için yıl içinde değişebilir. İşe alımlar ve ayrılışlar kontenjanı da değiştirir; bu yüzden sayının her ay kontrol edilmesi gerekir.

Puantajı elle toplamayın: PDKS'den gelen giriş-çıkış (QR, konum, vardiya) bordroya aksın.İnceleyin →

Kaç engelli işçi çalıştırılmalı? Örnek hesap

Hesap basittir: il bazındaki toplam işçi sayısı %3 ile çarpılır.

İl içindeki toplam işçiHesapÇalıştırılması gereken engelli işçi
49Eşiğin altındaYükümlülük yok
50 – 831,50 – 2,49 (kesir tama çevrilir ya da atılır)2
84 – 992,52 – 2,97 (kesir tama çevrilir)3
100100 × %33
200200 × %36
400400 × %312

Sonuç kesirli çıktığında 4857 sayılı Kanun md.30'daki kural uygulanır: yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazlası tama çevrilir. Bu yüzden 50 işçide 1,5 sonucu 2 engelli işçiye, 83 işçide 2,49 sonucu 2'ye, 84 işçide 2,52 sonucu 3'e karşılık gelir. Kısmi süreli çalışanların sayıma katılması gibi sınır durumlarda kontenjanı İŞKUR il müdürlüğüyle teyit etmek faydalıdır.

Engelli çalıştırmama cezası 2026'da ne kadar?

4857 sayılı Kanun md.101'e göre engelli ya da eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene, çalıştırmadığı her kişi ve çalıştırmadığı her ay için idari para cezası uygulanır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 tablosuna göre tutar kişi başına aylık 37.748 TL'dir.

Örnek: 200 işçili işyeriTutar
Kontenjan6 engelli işçi
Fiilen çalışan engelli işçi4
Eksik2 kişi
Aylık ceza2 × 37.748 = 75.496 TL
Eksiklik bir yıl sürerse75.496 × 12 = 905.952 TL

Ceza her ay yeniden doğar; açık kontenjan kapatılmadıkça birikir. Ödeme ve itiraz süreleri cezanın tebligatında yer alır; tebliğ tarihini kayda alıp süreleri takvime işlemek hak kaybını önler.

İşe giriş bildirimini elle hazırlamayın: süresi izlensin, SGK XML dosyası hazırlansın.İnceleyin →

Engelli işçi çalıştırmanın işverene maliyeti ve SGK teşviki

Kontenjan kapsamında çalıştırılan engelli işçi için SGK işveren hissesinin tamamı, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden Hazinece karşılanır. Kontenjan fazlası ya da yükümlü olmadığı halde engelli işçi çalıştıran işverenler için de işveren hissesinin tamamı Hazineden karşılanır. Teşvik SGK bildiriminde 14857 kanun numarasıyla uygulanır.

Asgari ücretli engelli işçi (aylık, 2026)Tutar (TL)
Brüt ücret33.030,00
İşveren SGK hissesi (%21,75)7.184,03
İşsizlik işveren payı (%2)660,60
İndirimsiz toplam maliyet40.874,63
Hazinece karşılanan işveren hissesi−7.184,03
İşverende kalan maliyet33.690,60

Bu karşılaştırma yükümlülüğe farklı bir açıdan bakmayı sağlar: asgari ücretle çalışan bir engelli işçinin işverende kalan aylık maliyeti 33.690,60 TL, çalıştırılmayan bir kişi için aylık ceza ise 37.748 TL'dir. Ceza, istihdamın maliyetinden 4.057,40 TL daha yüksektir ve karşılığında işyerine hiçbir iş gücü sağlamaz. Teşvik prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplandığı için ücret asgari ücretin üzerindeyse, aşan kısma ilişkin işveren primi işverende kalır.

Engelli çalışanın kendisi de engellilik derecesine göre gelir vergisinde aylık 12.000 TL, 7.000 TL ya da 3.000 TL engelli indiriminden yararlanır. Bu indirimin bordroya etkisini engelli indirimi 2026 yazımızda örnekle anlattık.

Engelli çalıştırma yükümlülüğünde sık yapılan hatalar

  • Sayıyı işyeri bazında yapmak. Aynı ildeki şubeler toplanır; her şubeyi ayrı saymak kontenjanı olduğundan düşük gösterir.
  • Eşiği yıl başında bir kez kontrol etmek. İşçi sayısı yıl içinde 50'yi geçtiğinde yükümlülük başlar; aylık kontrol gerekir.
  • Ayrılan engelli işçinin yerini geciktirmek. Kontenjandaki bir çalışan ayrıldığında açık oluşur ve ceza her ay işler.
  • Teşviki uygulamayı unutmak. Kontenjan kapsamındaki engelli işçi tam işveren primiyle bildirilirse Hazine desteği kullanılmamış olur.
  • Engellilik belgesini dosyada tutmamak. Kontenjanın ve teşvikin dayanağı olan sağlık kurulu raporu özlük dosyasında bulunmalıdır.

Sık sorulan sorular

Kaç işçiden sonra engelli çalıştırmak zorunlu?

Aynı il sınırları içinde 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri için zorunludur. Oran işçi sayısının %3'üdür.

Engelli çalıştırmama cezası 2026'da ne kadar?

Çalıştırılmayan her engelli ve her ay için 37.748 TL'dir.

Engelli işçi çalıştıran işverene SGK desteği var mı?

Evet. Kontenjan kapsamındaki engelli işçinin işveren hissesinin tamamı prime esas kazanç alt sınırı üzerinden Hazinece karşılanır; 2026'da aylık 7.184,03 TL'dir. Kontenjan fazlası engelli işçide de aynı destek uygulanır.

Şubeler engelli kontenjanında toplanır mı?

Aynı il sınırları içindeki işyerleri toplanarak hesaplanır. Farklı illerdeki işyerleri ayrı değerlendirilir.

Birden fazla şubesi olan işverenlerde en sık gördüğümüz sorun, il bazındaki toplam işçi sayısının kimse tarafından düzenli izlenmemesi ve kontenjan açığının ancak denetimde ortaya çıkmasıdır. Dijital İK, işyeri ve il bazında çalışan sayısını ve engellilik bilgisini tek yerde tutar; bordro modülü teşvik bildirimini aynı kayıttan yürütür. Kendi yapınızla nasıl çalıştığını ücretsiz demoda görebilirsiniz.

Son güncelleme: 17 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; şirketinize özel durumlarda mali müşavirinize ya da iş hukuku uzmanına danışın.

Kaynaklar

Sonraki adım

Bu konuyu şirketinize uygulayalım.

Yazıdaki yaklaşımı işletmenize özel hâle getirelim. Kısa formu doldurun, bir iş günü içinde size dönelim.

WhatsApp
PositiveSSL güvenli site