Kısa cevap: Etkili geri bildirim, kişiliğe değil davranışa odaklanır ve somut bir örnekle verilir. Bunun en kullanışlı yolu SBI modelidir: önce durumu (Situation), sonra gözlemlenen davranışı (Behavior), en son bu davranışın etkisini (Impact) söylersiniz. Ardından karşı tarafın bakış açısını sorar ve bir sonraki adımı birlikte belirlersiniz.
"Toplantılarda daha aktif olmalısın" cümlesi, söyleyen için açık, dinleyen için belirsizdir. Hangi toplantı, ne zaman, ne yapılmalıydı? Belirsiz geri bildirim ya hiç uygulanmaz ya da savunmaya yol açar. Bu yüzden geri bildirim yöneticiler için en sık ertelenen konuşmalardan biridir.
Bu yazıda geri bildirimin nasıl verildiğini, SBI modelini, olumlu ve düzeltici geri bildirim için örnek cümleleri ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz.
SBI modeli nedir?
SBI, Center for Creative Leadership tarafından geliştirilen ve yöneticilerin geri bildirimi kişisel yargıdan arındırmasını amaçlayan üç adımlı bir yöntemdir. Adını üç adımın İngilizce baş harflerinden alır.
| Adım | Ne söylenir? | Örnek |
|---|---|---|
| Durum (Situation) | Davranışın ne zaman ve nerede olduğu | "Dün sabahki müşteri sunumunda…" |
| Davranış (Behavior) | Gözlemlenen, kameraya çekilebilecek davranış | "…müşteri fiyatı sorduğunda sözünü kesip indirim önerdin." |
| Etki (Impact) | Bu davranışın sende, ekipte ya da işte yarattığı sonuç | "Müşteri ihtiyacını anlatmayı bıraktı ve görüşme fiyata kaydı." |
Modelin gücü ikinci adımdadır. "Özensizdin" bir yargıdır ve tartışmaya açıktır; "Raporda üç tablonun toplamı tutmuyordu" bir gözlemdir ve tartışılamaz. Karşı taraf yargıya itiraz eder, gözleme ise çoğu zaman açıklama getirir.
Geri bildirim nasıl verilir? Adım adım
- Zamanı seçin. Geri bildirim olaydan sonra mümkün olan en kısa sürede verilmelidir. Bir hafta sonra verilen geri bildirimde ayrıntılar unutulur ve konuşma "ben öyle hatırlamıyorum" tartışmasına döner.
- Yeri seçin. Düzeltici geri bildirim baş başa verilir. Olumlu geri bildirim ise uygun görüldüğünde ekip önünde de verilebilir.
- SBI ile söyleyin. Durum, davranış ve etki; bu sırayla ve kısa cümlelerle.
- Soru sorun. "Sen bu durumu nasıl gördün?" sorusu, konuşmayı tek yönlü bir değerlendirmeden ortak bir çözüm arayışına çevirir. Çoğu zaman yöneticinin bilmediği bir bağlam ortaya çıkar.
- Bir sonraki adımı belirleyin. "Bir dahaki sunumda fiyat sorusunu nasıl karşılayalım?" gibi ileriye dönük bir soruyla, somut bir davranış üzerinde anlaşarak bitirin.
Örnek cümleler: olumlu ve düzeltici geri bildirim
SBI yalnızca sorunları konuşmak için kullanılmaz. Olumlu geri bildirim de genel övgü yerine somut davranışa dayandığında, o davranışın tekrarlanma olasılığı artar.
| Tür | Belirsiz hâli | SBI ile |
|---|---|---|
| Olumlu | "Harika iş çıkardın." | "Perşembe günkü bütçe toplantısında (durum) maliyet tablosunu ürün bazında ayırıp getirdin (davranış). Bu sayede hangi ürünün zarar ettiğini toplantıda gördük ve kararı aynı gün verdik (etki)." |
| Düzeltici | "Raporların hep geç geliyor." | "Bu ay iki kez (durum) aylık satış raporu ayın beşinden sonra geldi (davranış). Yönetim toplantısını rapor olmadan yapmak zorunda kaldık ve kararlar bir hafta ertelendi (etki)." |
| Düzeltici | "Müşterilere karşı daha nazik olmalısın." | "Dünkü telefon görüşmesinde (durum) müşteri şikâyetini anlatırken iki kez sözünü kestin (davranış). Müşteri görüşmenin sonunda yöneticiyle konuşmak istedi (etki)." |
| Olumlu | "İyi bir takım oyuncususun." | "Geçen haftaki yoğunlukta (durum) kendi işini bitirdikten sonra depoya sevkiyat hazırlığında yardım ettin (davranış). Sevkiyat zamanında çıktı ve müşteriye söz verdiğimiz tarihi tuttuk (etki)." |
Ekipte geri bildirim kültürü nasıl kurulur?
Geri bildirim yalnızca yöneticinin çalışana verdiği bir şey olarak kaldığında, ekip onu bir uyarı olarak algılar. Kültür, geri bildirimin her yöne ve düzenli olarak akmasıyla oluşur. Bunun için birkaç basit alışkanlık yeterlidir.
- Önce siz isteyin. Yöneticinin birebir görüşmelerin sonunda "Benim daha iyi yapabileceğim bir şey var mı?" diye sorması, ekibe geri bildirimin güvenli olduğunu gösterir.
- Olumluyu ihmal etmeyin. Yalnızca sorunlar konuşulduğunda geri bildirim kelimesi ceza ile eşleşir. İyi giden işler de aynı somutlukla söylenmelidir.
- Proje sonu değerlendirmesi yapın. Her önemli işin ardından yapılan kısa bir "ne işe yaradı, neyi değiştiririz" toplantısı, geri bildirimi kişilerden sürece taşır.
- Ortak bir dil kullanın. Ekipte herkesin SBI'ı bilmesi, geri bildirimin hem verilmesini hem alınmasını kolaylaştırır; konuşma kişiye değil davranışa odaklanır.
Geri bildirim almak da bir beceridir. Alan kişinin önce dinlemesi, açıklama yapmadan önce anlamak için soru sorması ve teşekkür etmesi, bir sonraki geri bildirimin gelmesini sağlar. Savunmaya geçilen her konuşmadan sonra bir sonraki geri bildirim biraz daha gecikir.
Sık yapılan hatalar
- Sandviç yöntemi. Düzeltici geri bildirimi iki övgünün arasına sıkıştırmak, asıl mesajı belirsizleştirir. Karşı taraf ya yalnızca övgüleri duyar ya da her övgüden sonra "ama" bekler hâle gelir.
- Kişiliği hedef almak. "Dağınıksın", "ilgisizsin" gibi sıfatlar davranış değil, etikettir. Etiket savunma yaratır, davranış ise değiştirilebilir.
- Biriktirmek. Aylarca biriktirilen konuları performans görüşmesinde bir arada açmak, görüşmeyi hesaplaşmaya çevirir.
- Başkasının ağzından konuşmak. "Ekipten şikâyet geliyor" cümlesi doğrulanamaz ve güveni zedeler. Yöneticinin yalnızca kendi gözlemini paylaşması gerekir.
- Takip etmemek. Kararlaştırılan davranışın iki hafta sonra konuşulmaması, geri bildirimin önemsenmediği mesajını verir.
Sık sorulan sorular
Geri bildirim ne sıklıkla verilmeli?
Yılda bir kez yapılan performans görüşmesi geri bildirimin yerini tutmaz. Kısa ve davranışa dayalı geri bildirim, olaydan sonra ve düzenli olarak verildiğinde etkilidir; birebir görüşmelerin her birinde en az bir geri bildirim konuşulabilir.
Yöneticiye geri bildirim verilebilir mi?
Evet. Aynı yöntem yukarıya doğru da işler. Yöneticiye verilen geri bildirimde etki adımı genellikle işe ve ekibe odaklanır: "Toplantı gündemi bir gün önce gelirse hazırlıklı gelebiliyoruz."
Karşı taraf geri bildirime itiraz ederse ne yapılmalı?
Önce dinlemek gerekir. Davranış konusunda anlaşmazlık varsa somut örneğe dönülür; etki konusunda farklı görüş varsa karşı tarafın bakışı sorulur. Amaç tartışmayı kazanmak değil, bir sonraki adım üzerinde anlaşmaktır.
Geri bildirim ile eleştiri arasındaki fark nedir?
Eleştiri geçmişe ve kişiye bakar: neyin yanlış olduğunu söyler. Geri bildirim ise gözlemlenen davranışı ve etkisini anlatır, ardından ileriye dönük bir değişiklik üzerinde anlaşmayı hedefler. Aynı olay iki biçimde de konuşulabilir; farkı belirleyen, konuşmanın bir sonraki adımla bitip bitmediğidir.
Yazılı geri bildirim mi, yüz yüze mi?
Düzeltici geri bildirim yüz yüze ya da görüntülü görüşmede verilmelidir, çünkü ses tonu ve beden dili mesajın nasıl anlaşıldığını belirler. Konuşmada varılan sonuç ardından kısa bir yazılı notla kayda alınabilir.
Yöneticilerin geri bildirim konuşmasını ertelemesinin nedeni çoğu zaman isteksizlik değil, nasıl söyleyeceğini bilmemesidir; ekipte ortak bir dil kurulduğunda bu konuşmalar sıradan hâle gelir. PillarAkademi'nin Etkili Liderlik Eğitimi, geri bildirim, yetki devri ve zor konuşmaları yöneticilerinizin kendi örnekleri üzerinden çalışır. Konuya hızlı bir giriş için ücretsiz Etkili Liderlik ve Etkili İletişim e-kitaplarını indirebilirsiniz.
Son güncelleme: 16 Kasım 2026.

