Kısa cevap: SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, İngilizce kısaltmasıyla CBAM), AB'ye demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ithal edenlerin bu ürünlerdeki gömülü emisyon için sertifika satın almasını öngörür. Yalnız raporlamanın yapıldığı geçiş dönemi 31.12.2025'te bitti; 01.01.2026'dan itibaren mali yükümlülük dönemi başladı. 2026 ithalatı için sertifika satışı 01.02.2027'de başlayacak, ilk yıllık beyanın son günü 30.09.2027. Yükümlülük AB'deki ithalatçıdadır; Türk ihracatçıdan doğrulanmış emisyon verisi istenir.
Bu yazı, AB'ye demir-çelik, alüminyum, çimento ya da gübre ihraç eden üreticiler ile bu üreticilere hammadde ve yarı mamul tedarik eden firmalar için hazırlandı. 2026 itibarıyla SKDM artık bir raporlama alıştırması değil, AB'deki alıcınızın maliyetine doğrudan yansıyan bir kalem. Bu da alıcıların fiyat görüşmelerinde emisyon verisini ve karbon maliyetini masaya getirmesi anlamına geliyor.
Aşağıda SKDM'nin kapsamını, takvimini, ihracatçıdan beklenen veriyi ve maliyetin nasıl hesaplandığını basit bir örnekle anlatıyoruz.
SKDM (CBAM) nedir, hangi ürünleri kapsar?
SKDM, AB'nin 2023/956 sayılı Tüzüğü ile kurulan ve AB dışından ithal edilen belirli ürünlerin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonunu fiyatlandıran bir mekanizmadır. Amaç, AB içindeki üreticilerin ödediği karbon maliyeti ile ithal ürünlerin maliyetini eşitlemektir.
Kapsamdaki sektörler şunlardır: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen. Kapsamdaki ürünler gümrük tarife pozisyonlarıyla tanımlanır; bu nedenle "sektörüm kapsamda mı" sorusunun cevabı, ihraç ettiğiniz ürünün tarife pozisyonuna bakılarak verilir. Vida, cıvata gibi bazı mamul ürünler de demir-çelik kapsamına girebilir.
SKDM takvimi: 2026 ve sonrası
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 01.10.2023 – 31.12.2025 | Geçiş dönemi: yalnız raporlama, mali yükümlülük yok |
| 01.01.2026 | Kesin dönem başladı: 2026'da yapılan ithalat için sertifika yükümlülüğü doğuyor |
| 01.02.2027 | 2026 ithalatı için SKDM sertifikalarının satışı başlıyor |
| 2027'den itibaren her çeyrek sonu | İthalatçı, yıllık yükümlülüğünün %50'si kadar sertifikayı hesabında tutmak zorunda |
| 30.09.2027 | 2026 ithalatı için ilk yıllık SKDM beyanının son günü |
Sertifika fiyatı 2026 için AB Emisyon Ticaret Sistemi'ndeki (AB ETS) fiyatların çeyreklik ortalamasına göre, 2027'den itibaren ise haftalık ortalamaya göre belirlenir. Bu, karbon maliyetinin AB ETS piyasasındaki dalgalanmayı doğrudan izleyeceği anlamına gelir.
50 ton muafiyeti ve yükümlülüğün kimde olduğu
2025'te AB'de kabul edilen sadeleştirme değişikliğiyle, demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre ürünlerinde yıllık 50 tona kadar ithalat yapan ithalatçılar SKDM yükümlülüğünden muaf tutuldu. Eşik ithalatçı bazında ve yıl içindeki toplam miktar üzerinden kümülatif olarak hesaplanır. Elektrik ve hidrojen bu muafiyetin dışındadır.
Bu muafiyetin Türk ihracatçı açısından anlamı şudur: küçük hacimli alıcılarınız SKDM kapsamından çıkabilir, ancak düzenli ve yüksek hacimli alıcılarınız kapsamda kalır. Yükümlülük hukuken AB'deki ithalatçıya (yetkili SKDM beyan sahibine) aittir. Türk ihracatçının görevi, ürünün üretiminde ortaya çıkan emisyonu doğru hesaplayıp doğrulatmak ve alıcıya iletmektir.
Gerçek emisyon verisi sağlanamazsa ithalatçı AB'nin belirlediği varsayılan değerleri kullanır. 2026'dan itibaren varsayılan değerlere yıllara göre artan bir marj ekleniyor; oranları resmî kaynaktan teyit edemediğimiz için burada vermiyoruz. Pratik sonuç aynı: varsayılan değer kullanmak, gerçek ve doğrulanmış veriye göre genellikle daha pahalıdır.
Örnek: karbon maliyeti alıcıya nasıl yansır?
Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır ve mekanizmanın mantığını göstermek için hazırlanmıştır. Bir Türk çelik üreticisinin AB'deki bir alıcıya 2026'da 1.000 ton ürün sattığını, ürünün ton başına gömülü emisyonunun 1,8 ton CO2 olduğunu ve sertifika fiyatının 80 avro olarak gerçekleştiğini varsayıyoruz. Menşe ülkede ödenmiş bir karbon fiyatı olmadığını ve AB'deki ücretsiz tahsisat düzeltmesinin hesaba katılmadığını kabul ediyoruz.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. İthal edilen miktar | Varsayım | 1.000 ton |
| 2. Gömülü emisyon | 1.000 × 1,8 | 1.800 ton CO2 |
| 3. Gerekli sertifika | 1 sertifika = 1 ton CO2 | 1.800 sertifika |
| 4. Sertifika maliyeti | 1.800 × 80 avro | 144.000 avro |
| 5. Ton başına karbon maliyeti | 144.000 / 1.000 | 144 avro/ton |
| 6. 2027'den itibaren çeyrek sonunda tutulacak sertifika (aynı hacim için) | 1.800 × %50 | 900 sertifika |
Bu tutar, ücretsiz tahsisat düzeltmesi hiç uygulanmasaydı oluşacak üst sınırı gösterir. AB ETS'deki ücretsiz tahsisatlar 2026'dan 2034'e kadar kademeli olarak kaldırıldığı için ilk yıllarda ödenecek sertifika sayısı bu düzeltme kadar azalır ve fiilî maliyet örnekteki tutarın belirgin biçimde altında kalabilir; maliyet yıllar içinde bu üst sınıra doğru yükselir. Alıcı yine de bu maliyeti fiyat görüşmesine yansıtmak isteyecektir. Emisyonu daha düşük ve doğrulanmış veri sunan bir tedarikçi, aynı ürün fiyatıyla daha rekabetçi hâle gelir. Menşe ülkede fiilen ödenen karbon fiyatının mahsubu AB mevzuatında ayrıca düzenlenir; Türkiye'de 7552 sayılı İklim Kanunu ile kurulan Emisyon Ticaret Sistemi bu açıdan önem taşır.
İhracatçılar şimdi ne yapmalı?
- Ürün bazında kapsam kontrolü: İhraç ettiğiniz her ürünün tarife pozisyonunu SKDM ekleriyle karşılaştırın; mamul ürünlerde de kapsam doğabilir.
- Tesis bazında emisyon ölçümü: Doğrudan ve dolaylı emisyonları AB metodolojisine uygun izleyen bir sistem kurun ve verinin doğrulanmasını planlayın.
- Alıcıyla veri akışı: Alıcınızın hangi formatta ve hangi tarihte veri istediğini sözleşmeye yazın. Yıllık beyan son günü 30.09.2027 olduğu için 2026 verisinin 2027'nin ilk yarısında hazır olması gerekir.
- Tedarik zinciri verisi: Girdi olarak kullandığınız çelik, alüminyum gibi ürünlerin emisyonları da hesabı etkiler; tedarikçilerinizden veri isteyin.
- Emisyon azaltıcı yatırımlar: Enerji verimliliği ve temiz enerji yatırımları için yatırım teşvik sistemi ve diğer destekleri değerlendirin.
Sık yapılan hatalar
- "Yükümlülük alıcıda, beni ilgilendirmez" demek. Yükümlülük ithalatçıda olsa da veriyi sağlayamayan tedarikçi, varsayılan değer nedeniyle fiyat avantajını kaybeder ya da tedarikçi listesinden çıkar.
- Geçiş dönemindeki raporları yeterli saymak. Geçiş döneminde varsayımlarla hazırlanan raporlar, kesin dönemde doğrulama beklentisini karşılamayabilir.
- 50 ton muafiyetini ihracatçı bazında düşünmek. Eşik, AB'deki her ithalatçının yıllık toplam ithalatına göre hesaplanır; sizin toplam ihracatınıza göre değil.
- Elektrik tüketimini hesaba katmamak. Bazı ürünlerde dolaylı emisyonlar da hesaba girer; sahada en sık gördüğümüz eksik, elektrik tüketimine bağlı emisyonun hiç ölçülmemesidir.
Sık sorulan sorular
SKDM ne zaman başladı?
Raporlamaya dayalı geçiş dönemi 01.10.2023'te başladı ve 31.12.2025'te bitti. Mali yükümlülük içeren kesin dönem 01.01.2026'da başladı.
SKDM sertifikası ne zaman alınacak?
2026 ithalatı için sertifika satışı 01.02.2027'de başlayacak. 2026 ithalatına ait ilk yıllık beyanın son günü 30.09.2027'dir.
SKDM'yi Türk ihracatçı mı öder?
Hayır, yükümlülük AB'deki ithalatçıdadır. Ancak ithalatçı, ürünün gömülü emisyon verisini Türk üreticiden ister ve karbon maliyetini fiyat görüşmesine yansıtabilir.
SKDM 50 ton muafiyeti nedir?
Demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübrede yıllık toplam 50 tona kadar ithalat yapan AB'li ithalatçılar SKDM yükümlülüğünden muaftır. Eşik ithalatçı bazında hesaplanır.
SKDM hangi sektörleri kapsıyor?
Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerini kapsar.
SKDM'ye hazırlıkta en sık görülen eksik, emisyon ölçümünün ve alıcıya veri akışının ayrı ayrı ele alınması ve bunun için gereken yatırımların destek programlarıyla ilişkilendirilmemesidir. Teşvik ve Destek Uygunluk Taraması, şirketinizin sektörünü, ihracat yapısını ve planladığınız verimlilik yatırımlarını mevcut teşvik ve destek programlarıyla karşılaştırarak hangi programlardan yararlanabileceğinizi gösterir.
Son güncelleme: 17 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; şirketinize özel durumlarda mali müşavirinize ya da iş hukuku uzmanına danışın.

