EN Giriş Ön teşhis görüşmesi
Stratejik Yönetim

Dışarıdan teşhis mi, iç denetim mi? Ne zaman hangisi

İç denetim kurallara uyulup uyulmadığına, dışarıdan teşhis şirketin genel sağlığına bakar. İki yaklaşımı karşılaştırdık: ne zaman hangisi?

İsa Özinan 3 dakikalık okuma
Dışarıdan teşhis mi, iç denetim mi? Ne zaman hangisi

Kısa cevap: İç denetim, şirketin kendi kurallarına ve kontrollerine uyulup uyulmadığını sürekli ve içeriden izler: onaylar doğru mu verildi, stok sayımı tutuyor mu, yetkiler aşılıyor mu? Dışarıdan teşhis ise şirketin genel sağlığına bakar: finans, operasyon, insan, pazar ve yönetim birlikte, sektördeki benzer şirketlerle karşılaştırılarak okunur. Biri diğerinin yerini tutmaz. İç denetim günlük düzeni korur; dışarıdan teşhis büyüme, yatırım ya da nesil geçişi gibi dönemeçlerde yönü sorgular. En iyi sonuç ikisi birbirini beslediğinde alınır.

Tansiyonunu evde her sabah ölçen biri, sağlığını iyi takip ediyor demektir. Ama bu, yılda bir hastaneye gidip kapsamlı bir kontrolden geçmenin yerini tutmaz. Evdeki ölçüm bildiğiniz bir riski izler; hastanedeki kontrol, bilmediğiniz bir şeyi bulabilir.

Kendimize Tüzel Kişilik Hastanesi dememizin bir sebebi de bu ayrım. Şirketlerde iç denetim evdeki düzenli ölçüme, dışarıdan teşhis ise kapsamlı kontrole benzer.

İki yaklaşım yan yana

Boyut İç denetim Dışarıdan teşhis
Temel soru Kurallara ve kontrollere uyuluyor mu? Şirket sağlıklı mı, doğru yöne mi gidiyor?
Bakış açısı İçeriden, süreç ve kontrol odaklı Dışarıdan, sektörle karşılaştırmalı
Sıklık Sürekli, yıllık bir plana göre Dönemsel, çoğu zaman dönemeçlerden önce
Kapsam Belirli süreçler ve işlemler Finans, operasyon, insan, pazar ve yönetim birlikte
Çıktı Uygunsuzluklar ve düzeltici adımlar Önceliklendirilmiş bulgular ve yol haritası
Güçlü yanı Süreklilik ve ayrıntı Tarafsız göz ve karşılaştırma
Sınırı Şirketin kendi kör noktalarını görmekte zorlanır Günlük kontrolün yerini tutmaz

Bir de bağımsız denetim var. O, mali tabloların doğruluğu hakkında görüş veren, mevzuatla düzenlenmiş ayrı bir iştir; burada anlattığımız iki yaklaşımdan farklıdır.

İç denetim ne zaman öne çıkar?

  • Şube, depo ya da saha ekibi sayısı arttığında ve patron her yeri göremediğinde
  • Nakit, stok ve satın alma hareketleri yoğunlaştığında
  • Yetkiler devredilmeye başlandığında; devredilen yetkinin doğru kullanılıp kullanılmadığını izlemek için
  • Kayıp, fire ya da açıklanamayan farklar tekrar ettiğinde

Dışarıdan teşhis ne zaman öne çıkar?

  • Büyük bir yatırım, yeni bir ortak ya da nesil geçişi gündemdeyse
  • Ciro artıyor ama kâr ve nakit aynı hızda artmıyorsa
  • Yönetim ekibi uzun süredir aynıysa ve herkes aynı şeyleri görmeye alışmışsa
  • Yönetim kurulu ya da ortaklar, yönetimin kendi değerlendirmesi dışında bir göz istiyorsa

Sahada en sık gördüğümüz durum, iç denetimi güçlü bir şirketin stratejik bir sorunu geç fark etmesi. Kurallara harfiyen uyulan bir süreç, yanlış yöne giden bir şirkette de kusursuz çalışabilir.

İkisi birbirini nasıl besler?

Dışarıdan teşhiste çıkan riskli alanlar, iç denetimin bir sonraki yılın planına girer. İç denetimin bulguları da bir sonraki teşhiste karşılaştırma için kullanılır. Böylece biri yönü, diğeri günlük düzeni korur.

Bir örnekle anlatalım. İç denetim, satın alma onaylarının kurala uygun verilip verilmediğini kontrol eder. Dışarıdan teşhis ise aynı şirketin neden benzer şirketlerden daha uzun süre stokta para bağladığını sorar. İki soru da yerinde; yalnızca farklı sorular.

Teşhisten sonraki adımları check-up sonrası ilk 90 gün yazımızda anlatmıştık.

Nereden başlamalı?

Şirketinizde iç denetim işlevi varsa, son yılın bulgularına bakın: çoğu süreç ve işlem düzeyinde mi? Öyleyse, stratejik resme bir kez de dışarıdan bakmanın zamanı gelmiş olabilir. Teşhisin neyi kapsadığını check-up nedir yazımızda anlatmıştık.

Detaylı Check-Up hizmetimizde iç denetim bulgularınızı da masaya koyuyor, çalışmayı onların üzerine kuruyoruz. Nasıl çalıştığımızı metodoloji sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Küçük bir şirketin iç denetim birimine ihtiyacı var mı?
Her şirketin ayrı bir birime ihtiyacı yok. Ama kimin neyi kontrol ettiği, küçük şirkette de yazılı olmalıdır.

Dışarıdan teşhis iç denetçiyi rahatsız eder mi?
Doğru kurgulandığında tersine, iç denetçiye yeni bir bakış ve yönetimden destek kazandırır. İki çalışmanın kapsamı baştan konuşulmalıdır.

Sonraki adım

Bu konuyu şirketinize uygulayalım.

Yazıdaki yaklaşımı işletmenize özel hâle getirelim. Kısa formu doldurun, bir iş günü içinde size dönelim.

WhatsApp
PositiveSSL güvenli site